fbpx
PolskiEnglish
Doctor's Search

Diagnostyka

Diagnostyka jest w dzisiejszej dobie integralną częścią postępowania lekarskiego.

Lekarz zbierając informacje o chorobie może posłużyć się badaniem somatycznym (oglądanie pacjenta, opukanie, uciskanie jamy brzusznej) osłuchowaniem serca i płuc, czasami osłuchiwaniem brzucha, może zlecić badania laboratoryjne krwi, moczu, stolca lub odpowiednich wymazów bądź fragmentów tkanek pobranych w trakcie biopsji, może też zlecić wykonanie badań elektrokardiograficznych,elektromiograficznych, spirometrycznych, densytometrycznych lub obrazowych (USG, tomografia, rentgen, rezonans magnetyczny lub PET).

 

Badanie somatyczne

Badanie somatyczne dla doświadczonego lekarza jest podstawowym źródłem informacji w procesie  diagnostyki. Prawidłowo przeprowadzony wywiad oraz badanie somatyczne pozwala w znacznym procencie postawić prawidłowo rozpoznanie i wdrozyć leczenie. Lekarz ogląda bezpośrednio skórę (zabarwienie, znamiona, wysypki), czasami ocenia nieprawidłowości pod skórą (przepukliny, torbiele, guzy).

 

Często lekarz musi dotknąć brzucha, nacisnąć go lub opukać. Sprawdza również określone odruchy.

 

W przypadku diagnostyki serca, oskrzeli, płuc, lekarz osłuchuje okolice serca lub płuc stetoskopem.  Wynika z tego logiczna konieczność rozebrania pacjenta. Niedopuszczalne jest badanie pacjenta przez koszulę lub ubranie – wynika to ze złego przewodzenia dźwięku pośrednio ze skóry do stetoskopu. Często pacjenci krępują się rozebrać w gabinecie, niemniej od tego zależy prawidłowe postawienie diagnozy. Czasami pacjent opowiada o objawach gorączki, bólu brzucha, ‘zapominając’ dodać informacji o bólu okolicy jąder i ich obrzęku – co może spowodować pominięcie badania w kierunku nowotworu jądra.

 

Badania z użyciem urządzeń

Najpopularniejsze jak dotąd jest badanie EKG pokazujące elektryczną czynność serca.

Często stosowane są również do badania oftalmoskopy – celem obejrzenia dna oka, otoskopy do oceny błony bębenkowej ucha.

Ocena wydolności płuc i oskrzeli dokonywana jest spirometrem.

Bardzo pomocnym urządzeniem w ostatnich czasach stało się USG. Ultrasonografy są obecnie dostępne i często używane przez lekarzy. Można bezpośrednio obejrzeć rozwój płodu, ocenić struktury mózgu przez badanie przezciemiączkowe niemowląt, bioderka u dziecka,  zobaczyć struktury jamy brzusznej, przepukliny, guzy, torbiele, sprawdzić układy endokrynne (jajniki, tarczyca, jądra), wykryć niektóre nowotwory piersi. Mimo zaawansowania technicznego badanie USG jest jednak badaniem wciąż niedokładnym, mogącym przeoczyć zmiany małe lub zmiany w okreslonych warunkach fizjologicznych (gazy w jelitach, tłuszcz). Badanie to może nie wykazać zmiany w żołądku, jelitach.

Bardziej zaawansowane badania to gastroskopia – badająca żoładek i dwunastnicę, kolonoskopia – badająca jelito grube.

Istnieje cały szereg badań bardzo szczegółowych dostosowanych od okreslonych narządów czy schorzeń (np.: EEG mózgu przy padaczkach, biopsja przy zmianach w wątrobie, tarczycy, sutku),

densytometria do badania uwapnienia kości i zmian osteoporotycznych itd.

 

Badania laboratoryjne

Badania laboratoryjne są najczęściej stosowanymi badaniami dodatkowymi. Dotyczą one analizy parametrów krwi, moczu, czasami stolca, wydzielin i wydalin. Badania krwi praktycznie pozwalają nam określić wszystkie rodzaje schorzeń począwszy od niewielkiego stopnia niedokrwistości, poprzez niedobory mikroelementów, gorszej funkcji narządów, zawałów, uszkodzeń, utraty krwi, infekcji, białaczek i ich typów, nowotworów i stopnia ich zaawansowania, alergii, miażdżycy (cholesterol), chorób metabolicznych, układu endokrynnego,  kończąc na badaniach genetycznych rzadkich schorzeń.

Badanie moczu może określic nam schorzenia nerek, cukrzycę, uszkodzenia wątroby, zakażenia, kamice.

Badanie stolca mówi nam o pasożytach obecnych w jelicie, bakteriach typu salmonella, shigella, nadmiernym rozwoju grzyba (candida) w układzie pokarmowym.

Bardzo wartościowymi badaniami są wymazy. Polegają one na pobraniu szpatułką lub ezą określonej wydzieliny lub zmiany powierzchniowej, wyhodowaniu w laboratorium szczepów bakterii i okresleniu ich wrażliwości na leki a następnie podaniu tych leków w sposób celowany pacjentowi. Wadą tego postępowania jest czas oczekiwania na wzrost bakterii – od 2-3- dni do 6-8 tygodni ( prątki gruźlicy ). Z wymazu możemy również wyhodować okreslone wirusy i grzyby.

 

Badania obrazowe

Najpopularniejszym dotąd badaniem jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. W badaniu tym wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie. Pozwala ono okreslić poszczególne struktury organizmu, płuc, nerek, wątroby. Szczególnie przydatne jest do badania układu kostno – stawowego. Jest ono jednak obarczone dużym stopniem niedokładności.

Znacznie dokładniejszym badaniem jest tomografia komputerowa. Jest to również badanie wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie, z tym że lampa rentgenowska porusza się wokół ciała, a nie jest statyczna jak w przypadku zwykłego zdjęcia. Pozwala to uzyskać obraz poprzeczny organizmu. Badanie to uwidacznia nam praktycznie wszystkie struktury łącznie z mózgiem i gruczołami.

Kolejnym badaniem jest badanie rezonansu magnetycznego. Opiera się ono na zupełnie innej zasadzie działania. Wzbudzenie tkanek polem magnetycznym powoduje ich odpowiedź w postaci wysłanego sygnału radiowego który zbiera sonda i przetwarza na dokładny obraz narządu. Badanie to pozwala nam uwidocznić praktycznie wszystkie zmiany w organizmie człowieka łącznie z tymi,które dopiero są w fazie powstawania. Oczywiście jest to doskonałe badanie oceniające rozwój nowotworów i stopień ich inwazyjnosci. Jest również nieocenione w przypadku badania mózgu.

Kolejnym badaniem jest badanie PET (Pozytronowa Tomografia Emisyjna). Zasada działania polega na podaniu promieniotwórczego znacznika do organizmu i sprawdzaniu przez sondę jego stopnia przyswajania przez organizm. Pozytrony zawarte w znaczniku zderzają się z elektronami tkanek, powodując anihilację i wydzielenie pary fotonów, które są wychwytywane przez sondę i tworzony jest obraz narządu. Doskonałym znacznikiem jest specjalnie przygotowana deoksyglukoza która jest praktycznie wchłaniana przez większość tkanek. Stopień jej przyswajania pozwala na okreslenie zmiany chorobowej. Badanie głównie jest wykorzystywane do określenia zmian nowotworowych nawet w bardzo wczesnych stadiach, ich progresji i odpowiedzi na leczenie.

Jak wynika z przedstawionych informacji, każdy z nas powinien wykonywać badania kontrolne, bo może dzięki nim uniknąć poważnych chorób lub nawet śmierci.

Postawione rozpoznanie nowotworu we wczesnej fazie powoduje jego stuprocentowe wyleczenie. Wykrycie wczesnego zawału serca pozwala na szybkie udrożenienie tętnic i zminimalizowanie uszkodzenia serca. Stwierdzenie podwyższonego poziomu cukru pozwala wdrożyć odpowiednie leczenie i dietę, co z kolei pozwoli na zapoieganie późnym powikłaniom (stopa cukrzycowa, retinopatia, zaćma) itd.

Stąd warto przynajmniej raz do roku przejść badania kontrolne, gdyż mogą one zapobiec poważnym chorobom lub pomóc szybko wdrożyć odpowiednie leczenie.